Goed afscheid nemen geeft ruimte
Elk jaar in juli staat ze weer voor de deur: het afscheid. Van een klas die verder gaat. Van een collega die een andere weg kiest. Van iemand die met pensioen gaat en eindelijk een speech kan houden en het ervan neemt.
We zeggen “tot ziens”. Dat menen we ook. Toch weten we ergens: dit hoofdstuk sluit zich. De vraag is: pak je dat moment echt?
Iedereen en alles heeft een plek nodig
In systemisch werk gaan we ervan uit dat iedereen en alles een plek heeft. Als mens heb je die plek in een gezin, in een team, in een klas. Die plek is niet zomaar een functie of een stoeltje, het is een plek in het geheel. Wanneer iemand vertrekt, vraagt die plek om erkenning. Niet met grote woorden, maar met echte aandacht voor wat er was.
Een plek die niet vrijgemaakt wordt, blijft bezet. Een nieuwe collega die gaat staan op een plek die nog niet los is, dat voelt iedereen. Ook al begrijpt misschien nog niet iedereen waarom. De nieuwe leerkracht die het gevoel heeft dat ze niet echt welkom is. Het team dat blijft vergelijken. De klas die de vorige juf nog steeds mist.
Goed afscheid nemen is niet alleen iets voor degene die vertrekt. Het is ook een cadeau aan degene die komt. En aan jezelf, want wie echt afsluit, stapt vrijer binnen op de plek waar hij naartoe gaat.
Ook het moeilijke afscheid vraagt erkenning
Dan is er het afscheid waar je liever niet te lang bij stilstaat. Je gaat weg, omdat het je niet meer paste. Misschien omdat de sfeer zwaar was, de samenwerking stroef of de energie op. Of je neemt afscheid van een collega met wie het nooit echt klikte. Als je eerlijk bent, ben je eigenlijk ook wel een beetje opgelucht. Ook dat afscheid vraagt iets van je.
Want ook in die moeilijke samenwerking zat iets van waarde. Een collega die je niet lag, heeft misschien iets blootgelegd wat er al langer sluimerde in de organisatie. Een pittige klas heeft je iets geleerd over je eigen grenzen en je eigen kracht. Een werkomgeving die niet paste, heeft je duidelijker gemaakt wat je wél zoekt.
Misschien herken je het. Dat je aan het einde van het jaar terugrijdt naar huis en merkt dat je meer meedraagt dan je dacht. Dat je het jaar niet zomaar kunt afsluiten, ook al wil je dat wel.
Goed afscheid nemen betekent beide kanten zien. Niet het moeilijke wegpoetsen met een beleefde speech. Niet blijven hangen in wat er niet klopte. Het vraagt eerlijk kijken naar beide kanten: wat heeft dit mij gekost en wat heeft dit me gebracht?
Als je dat kunt en het is echt niet altijd makkelijk, maak je de plek echt vrij. Voor de ander en voor jezelf.
Ruimte om opnieuw te beginnen
Dat is uiteindelijk waar goed afscheid nemen om draait. Niet om het perfecte slotakkoord. Niet om de mooiste woorden of de grootste bos bloemen. Het gaat om de eerlijke erkenning van wat er was, het fijne en het lastige, zodat je het een plek kunt geven.
En dan: loslaten.
Pas als je echt loslaat, komt er ruimte. Ruimte voor een nieuwe klas. Een nieuwe collega. Een nieuwe werkplek. Een nieuwe versie van jezelf.
Goed afscheid nemen is geen eindpunt. Het is de eerste stap van iets nieuws.